Ngành tôm Ấn Độ trước sóng gió thuế quan

Những ao nuôi tôm trải dài tới tận chân trời tại Bhimavaram, trung tâm xuất khẩu tôm lớn nhất Ấn Độ thuộc bang Andhra Pradesh, đang đối mặt với những bất ổn chưa từng có. Dù khung cảnh vẫn nhộn nhịp về mặt quy mô, nhưng bên trong ngành tôm là tâm lý lo âu lan rộng.

Kể từ khi Mỹ áp thuế nhập khẩu khiến giá tôm tăng khoảng 50%, nhiều hộ nuôi và doanh nghiệp xuất khẩu bắt đầu lo ngại về tương lai. Các nhà máy vốn luôn hoạt động hết công suất nay chỉ duy trì sản xuất cầm chừng, nhiều dây chuyền và kho đông lạnh phải tạm dừng.

Ông Anand Kumar Uddaraju, Giám đốc Tập đoàn Ananda, doanh nghiệp gia đình có hơn 35 năm hoạt động và nằm trong nhóm xuất khẩu tôm lớn nhất Ấn Độ, cho biết các đơn hàng từ Mỹ đã sụt giảm đáng kể trong ba tháng gần đây, buộc công ty chỉ vận hành khoảng một nửa công suất.

Thị trường Mỹ giữ vai trò then chốt

Ấn Độ hiện là quốc gia sản xuất tôm lớn thứ hai thế giới, với sản lượng khoảng 1,1 triệu tấn mỗi năm, chủ yếu phục vụ xuất khẩu. Tôm chiếm tới hai phần ba tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản của nước này, đóng vai trò trụ cột trong thương mại biển.

Bang Andhra Pradesh, nhờ đường bờ biển dài và hệ thống nuôi trồng phát triển, đóng góp khoảng 60% sản lượng tôm xuất khẩu sang Mỹ.

Mỹ hiện là thị trường lớn nhất của tôm Ấn Độ, trong khi Ấn Độ cũng là nhà cung cấp tôm đông lạnh hàng đầu cho Mỹ. Trong năm T chính kết thúc tháng 3-2025, Ấn Độ xuất khẩu khoảng 4,88 tỷ USD tôm đông lạnh, trong đó riêng Mỹ chiếm gần 48%.

Tuy nhiên, mối quan hệ thương mại này bắt đầu rạn nứt từ tháng 5-2025, khi Mỹ áp thuế 25% đối với hàng hóa Ấn Độ, kèm theo mức phạt bổ sung do New Delhi mua dầu từ Nga. Cộng thêm các loại thuế đối kháng và chống bán phá giá, mức thuế thực tế đối với tôm Ấn Độ vào Mỹ lên tới 58,26%.

Hệ quả là trong tháng 10-2025, xuất khẩu tôm của Ấn Độ sang Mỹ đã giảm 26%.

Doanh nghiệp xoay trục trong khó khăn

Trước áp lực đó, nhiều doanh nghiệp buộc phải tìm hướng đi mới. Một số chuyển sang phát triển các sản phẩm chế biến sâu như tôm tẩm bột, tôm xẻ bướm nhằm nâng giá trị thay vì chạy theo sản lượng.

Theo báo cáo tháng 12-2025 của hãng tư vấn Shrimp Insight, trong năm 2025, giá trị xuất khẩu tăng nhanh hơn sản lượng nhờ xu hướng chuyển sang các sản phẩm có giá trị cao và thị trường có mức giá ổn định hơn.

Tuy vậy, việc mất dần thị trường Mỹ khiến ngành tôm khó có thể bù đắp trong ngắn hạn. Các nhà máy chế biến tại Bhimavaram hiện chỉ hoạt động ở mức tối thiểu.

Thị trường mới chưa đủ sức thay thế

Nỗ lực đa dạng hóa thị trường sang châu Âu, Trung Quốc và Việt Nam đã mang lại kết quả bước đầu. Xuất khẩu tôm chế biến sang châu Âu tăng 37% trong năm 2025, trong khi xuất khẩu tôm nguyên liệu sang Trung Quốc và Việt Nam cũng ghi nhận mức tăng đáng kể.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia trong ngành, dư địa tăng trưởng tại các thị trường này còn hạn chế do rào cản kỹ thuật, yêu cầu kiểm soát kháng sinh khắt khe và giá bán thấp hơn Mỹ.

Người nuôi tôm đối mặt nguy cơ thua lỗ

Không chỉ doanh nghiệp xuất khẩu, người nuôi tôm tại Andhra Pradesh cũng đứng trước nguy cơ thiệt hại nặng nề. Nhiều hộ lo ngại giá thu mua sẽ giảm mạnh khi bước vào vụ thu hoạch mới.

Ông Krishna Raju, 53 tuổi, một nông dân nuôi tôm trên diện tích 150 ha, cho biết nếu giá giảm xuống còn khoảng 100 rupee/kg, người nuôi sẽ không đủ bù chi phí sản xuất.

Hy vọng của toàn ngành hiện đặt vào khả năng Mỹ và Ấn Độ đạt được một thỏa thuận thương mại mới, qua đó giảm hoặc dỡ bỏ thuế đối với tôm.

“Chúng tôi gần như đã cạn lựa chọn. Nếu thuế không được tháo gỡ, từ năm 2026, khó khăn thực sự sẽ bắt đầu,” đại diện Hiệp hội Xuất khẩu Thủy sản Ấn Độ cảnh báo.