Từ bia, khoai tây chiên đến mì ăn liền, đồ chơi và mỹ phẩm, các doanh nghiệp và người tiêu dùng trên khắp châu Á đang chuẩn bị cho một cuộc khủng hoảng khi cuộc xung đột Trung Đông đang ảnh hưởng nặng nề đến chuỗi cung ứng nhựa và dầu mỏ, làm đảo lộn cuộc sống thường nhật và đẩy giá cả tăng vọt.

Đối với nhiều người, đây đã là thời điểm nước rút. Theo Business Times, ông Choi Gun Soo, quản lý của một nhà máy đã hoạt động 57 năm ở Hàn Quốc chuyên sản xuất màng nhựa được nông dân dùng để che phủ cây trồng cũng như các nhà sản xuất tivi sử dụng, cho biết các nhà cung cấp của ông đang tăng giá một số nguyên liệu thô lên tới 50%, trong khi các nhà cung cấp khác đã hết hàng.

“Do chúng tôi đã hết nguyên liệu thô cho một số sản phẩm, nên chúng tôi sẽ phải dần dần ngừng hoạt động các máy móc, và một đến hai tuần tới có thể sẽ rất khó khăn”, ông nói.

Ông Choi cho biết, mặc dù họ đã vượt qua được những cú sốc dầu mỏ trước đây cũng như đại dịch COVID-19, nhưng tác động từ cuộc xung đột lần này là chưa từng có tiền lệ. Công ty của ông đã cắt giảm sản lượng xuống chỉ còn 20 đến 30% so với sản lượng thông thường.

Châu Á, khu vực phụ thuộc vào dầu thô, khí đốt, nhiên liệu và phân bón từ Trung Đông nhiều hơn so với các khu vực khác trên thế giới. Do đó, châu Á là khu vực dễ bị tổn thương nhất trước sự gián đoạn nguồn cung.

Hiện nay, tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng nhất là ở các sản phẩm phái sinh từ dầu mỏ như naphtha, chủ yếu có nguồn gốc từ vùng Vịnh và được sử dụng trong các nhà máy lọc dầu trên khắp châu Á để sản xuất nhựa và các sản phẩm hóa dầu khác, vốn là thành phần chính trong hầu hết mọi sản phẩm công nghiệp.

Giá của một số mặt hàng thiết yếu trong cuộc sống như nhựa và cao su cũng đã đạt mức kỷ lục. Công ty Samyang Foods của Hàn Quốc, nhà sản xuất mì ăn liền cay Buldak nổi tiếng cho biết một cuộc xung đột kéo dài có thể dẫn đến tình trạng thiếu hụt vật liệu đóng gói và làm gia tăng chi phí.

Sản phẩm mì ăn liền của công ty này thường được bán trong các gói, cốc hoặc tô, do đó phụ thuộc rất lớn vào nhựa polyethylene terephthalate (PET), một trong những loại nhựa được sử dụng phổ biến nhất thế giới, đồng thời cũng là vật liệu quan trọng trong bao bì của nhiều sản phẩm khác, từ thực phẩm đến hàng chăm sóc cá nhân.

Đối thủ cùng ngành tại Hàn Quốc là Nongshim cho biết họ hiện có đủ tồn kho vật liệu đóng gói cho khoảng 2-3 tháng và đang chuẩn bị cho khả năng cuộc xung đột có thể kéo dài. Tương tự, công ty sản xuất bao bì Yonwoo, đối tác cung cấp cho L'Oréal và các hãng mỹ phẩm Hàn Quốc như Amorepacific, cho biết thêm họ đang gấp rút tìm nguồn dự trữ nhựa nguyên sinh để sản xuất các loại hộp, hũ đựng mỹ phẩm. Chia sẻ với truyền thông, công ty này cũng cho biết, họ gần như không thể dự báo nguồn cung vật liệu sau tháng 6.

Cuộc xung đột Trung Đông đã gây ra tình trạng thiếu hụt nhiên liệu trên toàn cầu, khiến các doanh nghiệp từ hãng hàng không đến siêu thị và cả các đại lý xe cũ phải đối mặt với nhiều thách thức như chi phí tăng cao, nhu cầu suy yếu và chuỗi cung ứng bị gián đoạn.

Tại Nhật Bản, nhà điều hành chuỗi trung tâm thương mại Takashimaya cho biết nếu khủng hoảng kéo dài, nguy cơ tăng giá và gián đoạn nguồn cung có thể lan sang cả lĩnh vực quần áo và thiết bị gia dụng. Nhà sản xuất Yamayoshi Seika phải ngừng sản xuất do thiếu dầu.

Trung Quốc hiện sản xuất gần một nửa lượng cao su tổng hợp của thế giới, nhưng tình trạng thiếu hụt naphta, nguyên liệu đầu vào để sản xuất loại cao su này đang lan xuống toàn bộ chuỗi cung ứng, buộc các nhà sản xuất hàng hóa như lốp xe và găng tay phải cân nhắc tăng giá hoặc chuyển sang sử dụng cao su tự nhiên.

Theo nhà phân tích Xinhua Jing tại SCI, sản lượng của Trung Quốc có thể giảm khoảng một phần ba trong tháng 4 do tác động của chiến sự. Nhà sản xuất lốp xe Michelin cho biết các bộ phận chuỗi cung ứng của họ đã được huy động tối đa và công ty đang điều chỉnh hoạt động giao hàng để thực hiện các hợp đồng trong khả năng có thể.

Tại Ấn Độ, xung đột Trung Đông đã khiến giá nước đóng chai tăng lên do giá chai và nắp nhựa leo thang, trong khi các hãng bia quốc tế hoạt động tại đây cảnh báo về việc tăng giá và gián đoạn nguồn cung vì thiếu khí gas.

Giá dầu thô tăng trực tiếp đẩy giá nhiên liệu bán lẻ đi lên, kéo theo chi phí xăng, dầu diesel, nhiên liệu hàng không, khí đốt nấu ăn cũng như chi phí vận hành sản xuất và kinh doanh trên toàn cầu.

Theo ông Dominic Desmarais, Giám đốc giải pháp của Liya Solutions, đơn vị kết nối các doanh nghiệp với nhà cung cấp tại Trung Quốc từ nội thất đến sản phẩm titan chia sẻ, giá của mọi sản phẩm có nguồn gốc từ dầu mỏ đều đang tăng.

“Chúng tôi mua rất nhiều polystyrene giãn nở từ Đài Loan, và giá đã tăng 35%. Tuy vậy, khách hàng của chúng tôi vẫn mua khoảng 500 tấn mà không mặc cả, họ chỉ cần có hàng,” ông nói.

Ở phía người tiêu dùng, tâm lý hoảng loạn đã bắt đầu xuất hiện, dẫn đến việc tích trữ các mặt hàng như túi rác. Các siêu thị tại Hàn Quốc ghi nhận tình trạng khan hiếm và phải áp dụng giới hạn mua hàng.