Phù Vân vốn được biết đến là vùng chuyên canh hoa, cây cảnh lớn của tỉnh Ninh Bình. Nghề trồng hoa hình thành từ quá trình chuyển đổi đất lúa kém hiệu quả sang cây trồng có giá trị kinh tế cao. Nhờ điều kiện thổ nhưỡng đặc biệt - bãi bồi hội tụ tại ngã ba sông Đáy, sông Nhuệ và sông Châu - đất đai nơi đây tơi xốp, giàu dinh dưỡng, phù hợp với nhiều loại hoa và cây cảnh.

Hiện nay, toàn phường có hơn 300 hộ làm nghề trồng hoa với diện tích gần 40 ha. Tết là thời điểm quyết định phần lớn thu nhập cả năm của người dân, bởi vậy, từ đầu tháng 9 âm lịch, nhịp sản xuất đã được đẩy nhanh và tính toán kỹ lưỡng.

Tại tổ dân phố 5A - khu vực tập trung nhiều hộ trồng hoa, cây cảnh nhất phường - không khí lao động diễn ra liên tục từ sáng sớm đến chiều muộn. Gia đình ông Trần Văn Quang đang chăm sóc gần 2 mẫu quất và đào. Những chậu quất đã qua giai đoạn tạo tán, quả bắt đầu chuyển màu, đòi hỏi người trồng phải theo sát từng ngày để điều chỉnh nước tưới, ánh sáng và dinh dưỡng.

Theo ông Quang, đây là giai đoạn “then chốt” quyết định giá bán. Cây đẹp không chỉ ở quả nhiều mà còn ở dáng, tán, màu lá và độ đồng đều. “Chậm một nhịp hoặc sai kỹ thuật là coi như mất Tết”, ông nói. Năm ngoái, riêng vườn quất và đào đã mang về cho gia đình ông hơn 1 tỷ đồng - con số không hiếm với những hộ có kinh nghiệm và đầu tư bài bản ở Phù Vân.

Không chỉ cây cảnh lâu năm, hoa cắt cành cũng là thế mạnh của làng. Cách đó không xa, gia đình bà Lương Thị Thủy vừa hoàn tất xuống giống 5 sào hoa cúc, tương đương khoảng 60.000 cây. Với hoa cúc, mọi khâu từ gieo trồng, bấm ngọn, điều tiết ánh sáng đến phòng trừ sâu bệnh đều phải chính xác theo từng ngày.

Bà Thủy cho biết, trồng hoa cúc không cho phép người trồng “làm ẩu”. Hoa nở sớm hay muộn chỉ vài ngày cũng có thể ảnh hưởng lớn đến giá bán. Tuy vậy, nhìn những luống cúc vàng trải dài vào tháng Chạp luôn là phần thưởng xứng đáng cho công sức bỏ ra. “Tết năm nào cũng vậy, mệt nhưng vui vì hoa ra đúng lứa, thương lái đến tận ruộng đặt mua,” bà chia sẻ.

Theo thông lệ của Phù Vân, từ tháng 9 đến tháng 10 âm lịch, các hộ sẽ hoàn tất xuống giống các loại hoa phục vụ Tết. Bên cạnh những giống truyền thống như cúc, hồng, cẩm chướng, nhiều hộ đã chủ động mở rộng sang các dòng hoa giá trị cao như ly, lay ơn, đồng tiền lùn, cát tường, dạ yến thảo… nhằm đa dạng sản phẩm và tăng biên lợi nhuận.

Sau khi hợp nhất tỉnh, chính quyền địa phương xác định rõ hướng phát triển nông nghiệp của phường là giữ vững nghề truyền thống gắn với đổi mới phương thức sản xuất. Không ít hộ đã mạnh dạn đầu tư nhà màng, nhà lưới, hệ thống tưới nhỏ giọt, ứng dụng kỹ thuật điều tiết sinh trưởng và tạo dáng hiện đại. Nhờ đó, chất lượng hoa được nâng lên rõ rệt, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường đô thị.

Theo thống kê của địa phương, nhiều hộ trồng hoa tại Phù Vân hiện đạt doanh thu hàng trăm triệu đồng mỗi năm; một số mô hình quy mô lớn có thể đạt trên 1 tỷ đồng. Nghề trồng hoa không còn đơn thuần là sản xuất nông nghiệp mà đã tiệm cận tư duy kinh tế hàng hóa.

Bà Lê Thị Quỳnh Hoa, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy phường Phù Vân, cho biết việc bảo tồn làng nghề được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển đô thị và nông nghiệp bền vững. Phường đang triển khai quy hoạch vùng sản xuất tập trung, ưu tiên các mô hình ứng dụng công nghệ cao, đồng thời tạo điều kiện để người dân tiếp cận vốn, kỹ thuật và thị trường.

Một hướng đi khác cũng đang được nghiên cứu là kết nối vùng trồng hoa với các tuyến du lịch trải nghiệm, qua đó gia tăng giá trị dịch vụ và quảng bá thương hiệu hoa Phù Vân.

Hiện nay, hoa và cây cảnh Phù Vân không chỉ tiêu thụ trong tỉnh mà còn được đưa đi nhiều địa phương như Hà Nội, Hưng Yên, Thanh Hóa, Nghệ An… Người trồng hoa phần nào yên tâm về đầu ra nhờ Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Phù Vân đứng ra thu mua, kết nối với thương lái, hạn chế tình trạng bị ép giá khi vào vụ cao điểm.

Theo nhận định của các nhà vườn, thị trường hoa Tết năm nay có nhiều tín hiệu tích cực. Do ảnh hưởng của mưa lũ thời gian qua, một số vùng trồng hoa ở phía Bắc bị thiệt hại, khiến nguồn cung giảm. Giá hoa dự kiến tăng khoảng 10% so với năm trước, tạo thêm kỳ vọng cho người trồng.

Trong những ngày cận Tết, trên các khu vườn Phù Vân, người dân vẫn miệt mài vun trồng, tỉa tán, điều chỉnh từng chậu cây. Đó không chỉ là sự chuẩn bị cho một mùa hoa mới, mà còn là nỗ lực giữ gìn và làm giàu thêm thương hiệu làng nghề – nơi mỗi bông hoa mang theo cả giá trị kinh tế lẫn dấu ấn truyền thống của vùng đất ven sông.