“Trust the process” (Phương châm "tin tưởng vào quá trình") từng là câu khẩu hiệu bị mang ra làm meme. Mỗi lần Arsenal hụt hơi trong cuộc đua vô địch, mỗi lần họ sụp đổ ở giai đoạn quyết định, người ta lại nhắc nó bằng giọng điệu mỉa mai. Gary Neville từng nói rằng thành tựu lớn nhất của Arteta không phải FA Cup 2020, mà là vẫn còn tại vị sau nhiều mùa giải trắng tay. Trong thời đại bóng đá mà các HLV có thể bị sa thải chỉ sau vài tháng, sự kiên nhẫn dành cho Arteta bị xem như điều kỳ lạ.

Nhưng Arsenal đã kiên nhẫn. Và cuối cùng họ được đền đáp. Khi Arteta tiếp quản Arsenal cuối năm 2019, CLB này ở trong trạng thái hỗn loạn. Kỷ nguyên Arsene Wenger kết thúc để lại khoảng trống quá lớn. Unai Emery thất bại. Freddie Ljungberg không thể cứu vãn tình hình. Emirates khi ấy đầy sự hoài nghi và mệt mỏi. Arteta từng kể rằng hình ảnh sân vận động chỉ còn lấp đầy một nửa khiến ông choáng váng. Với ông, đó không còn là một đội bóng có dự án rõ ràng nữa.

Rồi COVID-19 xuất hiện, đẩy Arsenal vào giai đoạn còn tệ hơn. Không khán giả, không năng lượng, không niềm tin. Arteta hiểu ông không chỉ phải xây dựng đội bóng, mà phải “xây lại tất cả”. 

Và ông làm điều đó từng bước. Ban đầu, Arteta được xem như “Pep Guardiola phiên bản học việc”. Ông mang về Gabriel Jesus, Zinchenko, cố xây dựng Arsenal theo mô hình kiểm soát bóng kiểu Man City. Nhưng sau nhiều lần thất bại trong cuộc đua vô địch, Arteta nhận ra một điều rằng muốn thắng Premier League, đẹp thôi là chưa đủ.

Arsenal mùa này không còn quá lãng mạn. Họ thực dụng hơn, gai góc hơn, thậm chí xấu xí hơn trong mắt nhiều người. Những pha câu giờ, những tình huống câu lỗi, cách David Raya nằm sân để Arteta truyền đạt chiến thuật… tất cả khiến Arsenal bị ghét.

Fabian Hurzeler từng công khai chỉ trích cách chơi của họ sau trận Brighton thua Arsenal. Thierry Henry, biểu tượng của thứ bóng đá đẹp nhất lịch sử CLB, cũng thừa nhận ông không thực sự thích phong cách hiện tại. Nhưng rồi chính Henry nói điều quan trọng nhất: “Tôi có thể không thích, nhưng tôi tôn trọng điều đó”. Bởi sau 22 năm, Arsenal không cần phải xin lỗi vì cách họ chiến thắng.

Arteta đã thay đổi Arsenal thành một tập thể cực kỳ lì lợm. Họ không còn là đội bóng dễ sụp đổ khi bị dẫn bàn. Không còn là “những cậu bé” mềm yếu như lời chế giễu trong quá khứ. Đây là đội bóng biết thắng theo mọi cách từ thắng đẹp, thắng xấu, thắng bằng khoảnh khắc cố định, thắng bằng sự lạnh lùng.

Người ta gọi họ là “Set Piece FC” (Đội bóng tình huống cố định), nhưng hãy nhớ rằng bóng đá không trao cúp cho đội chơi đẹp nhất. Bóng đá trao cúp cho đội giành nhiều điểm nhất. Và Arteta đã tìm ra công thức chiến thắng.

Đó có lẽ là điều đáng nể nhất ở ông. Không phải sự bảo thủ với triết lý, mà là khả năng thay đổi chính mình. Một HLV trưởng thành không phải người luôn giữ nguyên ý tưởng ban đầu, mà là người biết thích nghi để tồn tại và chiến thắng.

Arteta từng bị chê là giáo điều, là “copy Pep”. Nhưng giờ đây, Arsenal của ông mang nhiều hơi hướng Mourinho hơn Guardiola khi cực kỳ kỷ luật, thực dụng, ám ảnh phòng ngự và sẵn sàng làm mọi thứ để bảo vệ lợi thế. Đó không phải phản bội bản sắc. Đó là tiến hóa.

Và cũng phải dành lời khen cho ban lãnh đạo Arsenal. Trong bóng đá hiện đại, hiếm CLB nào đủ bình tĩnh để chấp nhận những thất bại liên tiếp mà vẫn tiếp tục tin tưởng HLV. Arsenal đã làm điều đó với Arteta. Họ tiếp tục chi tiền, tiếp tục hậu thuẫn, tiếp tục tin vào “process”, ngay cả khi phần còn lại của thế giới bóng đá cười nhạo họ. Giờ thì chẳng ai còn cười nữa.

Premier League mùa này không phải câu chuyện về thứ bóng đá hoa mỹ. Nó là câu chuyện về sự bền bỉ, về khả năng chịu áp lực và chiến thắng trong những trận đấu ngột ngạt nhất. Arsenal là hiện thân hoàn hảo cho điều đó.

Khi Bournemouth cầm hòa Man City, hàng triệu CĐV Arsenal vỡ òa. Nhưng có lẽ người cảm thấy nhẹ nhõm nhất chính là Arteta. Người đàn ông đã dành gần 7 năm để biến một tập thể rệu rã thành nhà vô địch nước Anh.

Có thể nhiều người vẫn không thích cách Arsenal chơi bóng. Có thể họ vẫn cho rằng đội bóng này chưa đạt đến sự quyến rũ như thời Wenger. Nhưng sau tất cả, Arteta đã làm được điều mà hàng loạt HLV trước ông bất lực. Đó là đưa Arsenal trở lại ngai vàng Premier League.

“Trust the process” cuối cùng không còn là trò đùa nữa. Nó đã trở thành sự thật.