Khi Deschamps công bố danh sách ĐT Pháp dự World Cup 2026, cái tên Jean-Philippe Mateta tạo nên bất ngờ  vì đã vượt qua gương mặt kỳ cựu là Randal Kolo Muani. Nhưng có một lý do quan trọng khiến Deschamps phải mang cầu thủ Crystal Palace tới World Cup: ĐT Pháp đang thiếu một số 9 đích thực.

Trong vài năm gần đây, hàng công Les Bleus được xây dựng quanh những cầu thủ giàu tốc độ, linh hoạt và đa năng. Ousmane Dembele, Kylian Mbappe, Marcus Thuram hay Kolo Muani đều có thể đá biên, di chuyển rộng và tham gia vào hệ thống pressing. Nhưng chính vì quá nhiều cầu thủ giống nhau, tuyển Pháp đôi lúc thiếu đi một “điểm neo” thực sự trong vòng cấm.

Mateta xuất hiện để lấp vào khoảng trống đó.

Tiền đạo 28 tuổi là mẫu số 9 cổ điển hiếm hoi của bóng đá Pháp hiện tại. Cao 1m92, cực khỏe ở phần thân trên và đủ khả năng chơi độc lập trên hàng công, Mateta đem tới thứ mà Deschamps gọi là “một hồ sơ khác biệt”. Cầu thủ 28 tuổi là mẫu trung phong sống trong vòng cấm, chuyên tấn công khoảng trống phía sau hàng thủ và cực nguy hiểm ở các tình huống chuyển đổi trạng thái.

Đặc biệt, Mateta tranh chấp tay đôi cực khỏe. Cánh tay của cầu thủ này thường giữ đối thủ ở khoảng cách an toàn. Những hậu vệ giàu thể chất của Liverpool đặc biệt là Ibrahima Konate, đã nếm trải điều đó trong chiến thắng 2-1 của Crystal Palace vào tháng 9 năm ngoái.

Đó cũng là lý do Mateta thành công tại Crystal Palace dưới thời HLV Oliver Glasner. Trong hệ thống 3-4-2-1 thiên về tấn công trực diện, Mateta trở thành điểm kết thúc của mọi pha phản công. Mateta không rê dắt nhiều, không thường xuyên lùi sâu kết nối bóng, nhưng lại cực giỏi ở những pha chạy chỗ của một trung phong thực thụ: băng cắt đón tạt bóng, di chuyển sau lưng hậu vệ và tận dụng khoảng trống trong tích tắc.

Các con số cho thấy sự hiệu quả đáng nể ấy. Ở mùa giải này, Mateta ghi 12 bàn không tính penalty tại Premier League, nằm trong top 15 cầu thủ có nhiều cơ hội ăn bàn nhất giải đấu dù chỉ tung ra 68 cú sút. Điều đó đồng nghĩa phần lớn cơ hội của Mateta đều có chất lượng rất cao.

Đáng chú ý hơn, đây không phải hiện tượng nhất thời. Mùa 2023/24, Mateta cũng ghi 14 bàn không tính penalty chỉ với 44 cú dứt điểm. Hiệu suất tấn công của tiền đạo người Pháp phản ánh bản năng của một chuyên gia vòng cấm đúng nghĩa: ít chạm nhưng sát thương lớn.

Điều ĐT Pháp cần ở Mateta không chỉ là bàn thắng. Họ cần một điểm tựa. Trong bối cảnh Mbappe, Dembele hay Barcola thích hoạt động rộng và tăng tốc ở hành lang, sự hiện diện của Mateta giúp hàng công Pháp có thêm chiều sâu chiến thuật. Cầu thủ Crystal Palace có thể làm tường, ghim trung vệ đối phương, mở khoảng trống cho tuyến hai và tạo ra phương án chơi trực diện khi cần.

Đó là thứ Kolo Muani không mang lại ở thời điểm hiện tại. Trong khi Mateta đạt phong độ cao với 14 bàn và 3 kiến tạo sau 47 trận mùa này, Kolo Muani chỉ ghi 1 bàn sau 28 trận Premier League cùng Tottenham. Một người đi lên cùng sự tươi mới và hiệu quả, người còn lại chìm trong mùa giải thất vọng. Điều đó giải thích tại sao Deschamps loại Kolo Muani để chọn Mateta cho chiến dịch World Cup.

Deschamps hiểu rằng ở một giải đấu kéo dài hơn một tháng, Pháp không thể chỉ tấn công một màu. Những trận đấu bế tắc đôi khi cần một trung phong biết va đập, chiếm lĩnh vòng cấm và kết thúc cơ hội bằng một chạm. Mateta chưa thuộc dạng sao số ở ĐT Pháp nhưng anh mang đến thứ màu sắc mà hàng công Pháp lâu nay vẫn thiếu.