Đây được kỳ vọng là trục xương sống giao thông mới, mở toang cánh cửa phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an ninh - quốc phòng cho toàn vùng Tây Nguyên.

Khát vọng kết nối trục "xương sống" Tây Nguyên

Chủ trì cuộc họp tại điểm cầu Bộ Xây dựng có đồng chí Trần Hồng Minh - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Xây dựng. Tại cuộc họp, nội dung quan trọng được thảo luận là phương án đầu tư xây dựng tuyến đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Tây, đoạn Pleiku - Buôn Ma Thuột - Gia Nghĩa theo hình thức đối tác công tư (PPP). Doanh nghiệp đứng ra đề xuất phương án và nộp hồ sơ xin làm nhà đầu tư lập đề xuất dự án là Công ty cổ phần Tập đoàn Đức Long Gia Lai.

Tập đoàn Đức Long Gia Lai là cái tên quen thuộc trong lĩnh vực hạ tầng giao thông tại khu vực miền Trung - Tây Nguyên. Doanh nghiệp này từng có kinh nghiệm dày dặn, ghi dấu ấn đậm nét trong việc triển khai nâng cấp, mở rộng và vận hành thu phí hạ tầng theo hình thức BOT trên tuyến Quốc lộ 14 (đoạn qua Tây Nguyên).

Theo hồ sơ đề xuất, tuyến cao tốc Pleiku - Buôn Ma Thuột - Gia Nghĩa có tổng chiều dài toàn tuyến khoảng 257 km. Trong đó, đoạn tuyến đi qua địa phận tỉnh Gia Lai dài khoảng 56,7 km; đoạn qua địa phận tỉnh Đắk Lắk chiếm chiều dài lớn nhất với khoảng 125,5 km và đoạn đi qua địa phận tỉnh Lâm Đồng dài khoảng 74,8 km.

Về quy mô, trong giai đoạn 1, tuyến cao tốc sẽ được đầu tư xây dựng với quy mô 4 làn xe, bề rộng nền đường đạt 24,75 m, vận tốc thiết kế đạt 100 km/h. Điểm đầu của tuyến nằm tại Quốc lộ 19 (lý trình khoảng Km1+600), tỉnh Gia Lai; điểm cuối tuyến sẽ kết nối trực tiếp với dự án cao tốc Gia Nghĩa - Chơn Thành (tỉnh Lâm Đồng).

Dự kiến, tiến độ triển khai thực hiện tuyến cao tốc chiến lược này tối đa là 4 năm. Trong đó, thời gian dành cho việc chuẩn bị các thủ tục đầu tư sẽ gói gọn từ 6 tháng đến 1 năm; thời gian thi công xây dựng, hoàn thành và chính thức đưa vào khai thác vận hành là trong vòng 3 năm.

Cần thiết "về đích" trước năm 2030 với tổng vốn gần 77.000 tỉ đồng

Sau khi lắng nghe báo cáo chi tiết và thống nhất ý kiến với lãnh đạo 3 tỉnh Gia Lai, Đắk Lắk, Lâm Đồng cùng nhà đầu tư đề xuất dự án, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh nhấn mạnh: Đây là dự án hạ tầng giao thông trọng điểm, hết sức cần thiết và cần phải điều chỉnh tiến trình đầu tư để hoàn thành trước năm 2030.

Nhìn nhận về tầm quan trọng mang tính chiến lược của công trình này, người đứng đầu ngành xây dựng khẳng định: "Tuyến cao tốc Pleiku - Buôn Ma Thuột - Gia Nghĩa không chỉ đơn thuần là mở rộng không gian phát triển cho các địa phương sau sáp nhập. Tuyến đường này còn đóng vai trò đặc biệt quan trọng, tạo điều kiện thuận lợi trong giao thương, kết nối, đưa các sản phẩm nông nghiệp thế mạnh của Tây Nguyên đến thẳng các cảng biển, phát huy tối đa tiềm năng của các cảng biển tại 3 tỉnh. Đây chính là trục xương sống kết nối qua các cửa khẩu quốc tế, bảo đảm vững chắc an ninh - quốc phòng cho toàn vùng".

Với tổng mức đầu tư dự án dự kiến lên đến khoảng 76.985 tỷ đồng, phương án huy động nguồn vốn đầu tư được đề xuất theo hình thức PPP (đối tác công tư). Trong cơ cấu T chính này, nhà đầu tư tư nhân sẽ chịu trách nhiệm huy động 30% tổng vốn; nguồn vốn ngân sách nhà nước hỗ trợ chiếm 70%.

Thống nhất chủ trương đề xuất đầu tư dự án theo phương thức PPP, Bộ trưởng Trần Hồng Minh yêu cầu nhà đầu tư đề xuất là Công ty CP Tập đoàn Đức Long Gia Lai phải có sự cam kết mạnh mẽ. Đồng thời, Bộ trưởng chỉ đạo các cơ quan chuyên môn liên quan trực thuộc Bộ Xây dựng phối hợp, hướng dẫn Tập đoàn Đức Long Gia Lai chuẩn bị phương án chi tiết báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư, bảo đảm tính chính xác, đặc biệt lưu ý rà soát kỹ lưỡng về tổng mức đầu tư.

Các địa phương dốc sức, cam kết chi hàng ngàn tỉ đồng

Để bảo đảm tính đồng bộ, tiến độ và chất lượng của một dự án có quy mô lớn, tính chất kỹ thuật phức tạp, lãnh đạo cả 3 địa phương Gia Lai, Đắk Lắk và Lâm Đồng đều chung quan điểm đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét, giao Bộ Xây dựng làm cơ quan Nhà nước có thẩm quyền chủ trì thực hiện dự án này.

Khẳng định quyết tâm lớn của địa phương, ông Thái Đại Ngọc - Bí thư Tỉnh ủy Gia Lai cam kết, ngay khi dự án được cấp có thẩm quyền chấp thuận, tỉnh sẽ lập tức chỉ đạo các cơ quan chức năng vào cuộc quyết liệt, tích cực phối hợp thực hiện tốt công tác giải phóng mặt bằng (GPMB), tái định cư cho người dân. Về mặt T chính, Gia Lai cam kết cân đối nguồn vốn ngân sách địa phương tham gia vào dự án khoảng 3.000 tỷ đồng và hoàn thiện các thủ tục liên quan khác.

"Chúng tôi hoàn toàn thống nhất với quan điểm ưu tiên đầu tư dự án theo phương thức PPP, trong đó sử dụng nguồn vốn ngân sách Trung ương là chủ yếu. Việc giao Bộ Xây dựng làm cơ quan nhà nước có thẩm quyền là hợp lý nhằm bảo đảm tính đồng bộ, tiến độ cũng như chất lượng vì đây là công trình quy mô lớn, kỹ thuật phức tạp", Bí thư Tỉnh ủy Gia Lai nhấn mạnh.

Là địa phương có chiều dài tuyến cao tốc đi qua lớn nhất (khoảng 126 km), ông Lương Nguyễn Minh Triết - Bí thư Tỉnh ủy Đắk Lắk đánh giá công trình này sẽ mang lại cơ hội bứt phá phát triển rất lớn cho tỉnh nhà. Trên cơ sở đó, Đắk Lắk hoàn toàn thống nhất thời gian triển khai đầu tư dự án trong giai đoạn 2026 - 2030 theo phương thức PPP với tỷ lệ vốn 70 - 30 để bảo đảm nguồn lực và thời gian thu hồi vốn khả thi. Ông Triết khẳng định: "Đắk Lắk cam kết tham gia dự án bằng việc tự lo 100% nguồn vốn giải phóng mặt bằng, tương đương khoảng hơn 3.200 tỷ đồng, đồng thời sẽ tiếp tục cân đối bố trí thêm nguồn lực để bảo đảm dự án triển khai thuận lợi".

Trong khi đó, dù thẳng thắn chia sẻ áp lực T chính hiện tại của địa phương là rất lớn, ông Hồ Văn Mười - Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng cho biết tỉnh đang phải cân đối nguồn lực lên tới 6.000 tỷ đồng cho hàng loạt dự án cao tốc trọng điểm khác như Liên Khương - Bảo Lộc, Bảo Lộc - Tân Phú, nghiên cứu cao tốc Gia Nghĩa - Chơn Thành - Bình Phước và chi phí bảo trì các tuyến quốc lộ được bàn giao... Tuy nhiên, vì mục tiêu chung của toàn vùng Tây Nguyên, vị đứng đầu chính quyền tỉnh Lâm Đồng khẳng định địa phương sẽ nỗ lực tối đa để bố trí ngân sách tham gia dự án này.

Về phía đơn vị đề xuất, ông Bùi Pháp - Chủ tịch HĐQT Công ty CP Tập đoàn Đức Long Gia Lai khẳng định doanh nghiệp cam kết sẽ tập trung tối đa nhân lực, vật lực để đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện các thủ tục đề xuất dự án theo đúng quy định của Luật PPP. Để tạo điều kiện thuận lợi nhất cho công tác triển khai, lãnh đạo Tập đoàn Đức Long Gia Lai cũng kiến nghị Bộ Xây dựng sớm báo cáo, kiến nghị Thủ tướng Chính phủ xem xét, chấp thuận giao doanh nghiệp làm nhà đầu tư lập hồ sơ đề xuất dự án; sớm giao cơ quan nhà nước có thẩm quyền và giao Bộ T chính tham mưu phương án bố trí nguồn vốn đầu tư công để thực hiện dự án ngay trong giai đoạn 2026 - 2030.

Ngay sau cuộc họp, Bộ trưởng Trần Hồng Minh đề nghị Thường vụ Tỉnh ủy hoặc Thường trực Tỉnh uỷ của 3 tỉnh cần sớm ban hành văn bản chính thức báo cáo Chính phủ, trong đó nêu rõ cam kết bố trí vốn tham gia dự án. Về phía Bộ Xây dựng, Bộ sẽ chủ trì phối hợp chặt chẽ với các bên để nhanh chóng hoàn thiện hồ sơ, sớm trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định phê duyệt siêu dự án giao thông này.