• Nhận định bóng đá Tottenham vs Man City, 23h30 ngày 1/2

Khi Man City công bố việc bổ nhiệm Guardiola vào ngày 1/2/2016, đó chỉ là một thông cáo báo chí đơn giản, không màu mè. Song chính thông báo ấy đã mang đến tin tức làm thay đổi bóng đá Anh mãi mãi.

Thời điểm đó, nước Anh vẫn còn ở một thế giới "đơn giản" hơn: trước Brexit, trước khi những trung vệ ở League Two (giải hạng 4 của Anh) tách rộng để thủ môn triển khai bóng từ tuyến dưới, chuyền cho tiền vệ trụ lùi sâu nhận bóng, còn "số 9 ảo" lùi về liên kết với các hậu vệ biên dâng cao bó vào trung lộ. 

Tất cả những điều nay đã trở thành bình thường, khi ấy vẫn bị coi là xa lạ, thậm chí dị giáo. "Không phải các HLV thích nghi với bóng đá Anh", Jordi Cruyff - con trai của Johan Cruyff - nói năm 2016. "Mà là bóng đá Anh phải thích nghi với những điều mới của trò chơi".

Khi đó, sự tự tin mang màu sắc Cruyff ấy trông giống ngạo mạn. Mùa đầu tiên của Guardiola tại Anh là một cú sốc. Man City thua Leicester 2-4, thua Everton 0-4, bị loại khỏi Champions League theo cách ê chề trước Barca và Monaco. Những nghi ngờ về việc "Pep có phù hợp với bóng đá Anh không" lan rộng.

Nhìn lại sau một thập kỷ, Jordi Cruyff đã hoàn toàn đúng. Bóng đá Anh không khiến Pep thay đổi, mà chính Pep buộc bóng đá Anh phải xoay theo ông.

Guardiola từng bước áp đặt triết lý của mình lên Premier League. Những đội bóng lớn lẫn nhỏ đều bắt đầu chơi bóng từ tuyến dưới, chấp nhận rủi ro, tăng số lượng cầu thủ vào vòng cấm để kết thúc các pha tấn công. Ngay cả những CLB từng trung thành với lối chơi kín kẽ, thực dụng cũng trở nên cởi mở và "điên rồ" hơn trong cách tiếp cận.

"Pep đến với lối chơi rất lãng mạn", Jordi Cruyff chia sẻ. "Nhiều người không ngờ ông ấy đạt được thành công lớn đến vậy. Man City mang phong cách Barca vào Premier League, rồi chính Man City lan tỏa điều đó ra toàn giải. Song yếu tố quan trọng là sự kiên nhẫn của ban lãnh đạo, họ không hành xử cảm tính".

Điều này càng đáng nhấn mạnh nếu nhớ lại mùa giải đầu tiên, khi Guardiola không giành danh hiệu nào và chật vật trong cuộc đua top 4. Trước khi tới Anh, ông chỉ thua 42 trong 408 trận ở Barca và Bayern. Mùa đầu tại Premier League, tỷ lệ thua của Pep tăng vọt, khiến những bình luận mỉa mai kiểu "Messi không đá được ở Stoke" có dịp hả hê.

Một trong những khoảnh khắc thể hiện rõ nhất sự đối đầu văn hóa là sau trận thua của Man City trước Leicester vào tháng 12/2016. Man xanh gần như bị "đè bẹp" bởi bóng dài và phản công. Khi bị hỏi về việc đội bóng không thắng nổi một pha tắc bóng nào trong 35 phút đầu, Guardiola đáp đầy thách thức: "Tôi không phải HLV cho những cú tắc bóng. Chúng tôi không thắng hay thua vì điều đó".

Đó là lời tuyên chiến với một "linh vật thiêng liêng" của bóng đá Anh. Nhưng 18 tháng sau, khi Man City cán mốc 100 điểm và vô địch Premier League, Guardiola thừa nhận ông hiểu rất rõ yếu tố văn hóa. Ông mềm mỏng hơn, thừa nhận tắc bóng là cần thiết, phòng ngự luôn được nói đến, song thất bại trước Leicester không nằm ở chuyện tranh chấp.

Điều quan trọng là Guardiola cũng thay đổi. Ông ký hợp đồng với Ederson để có thêm phương án chuyền dài vượt pressing; dùng 4 trung vệ mùa 2022/23 để phù hợp xu thế giàu thể lực hơn và rõ ràng, những cầu thủ như Erling Haaland hay Gianluigi Donnarumma không hề mang dáng dấp của Barca 2011.

Không có gì minh họa cho sự giao thoa văn hóa tốt hơn mối quan hệ tình bạn thân thiết khó tin giữa Guardiola và Neil Warnock - biểu tượng của bóng dài, ném biên và tạt vào khu cấm địa. Warnock thường xuyên tới trung tâm huấn luyện Man City, thậm chí được Pep mời nói chuyện với cầu thủ.

"Ông ấy là HLV hay nhất tôi từng thấy, người có ảnh hưởng lớn nhất", Warnock nói. Một lời khen đáng giá từ người từng đối đầu Sir Alex Ferguson, Jose Mourinho và Arsene Wenger. Guardiola say mê Warnock đến mức đi xem show nói chuyện của ông ở Manchester, vào hậu trường trò chuyện.

Warnock giải thích sức hút của Pep nằm ở chỗ ông luôn học hỏi, luôn lắng nghe cùng cường độ làm việc khủng khiếp trên sân tập. Dù vậy, trong mối quan hệ ấy cũng có chút hoài niệm. Guardiola dường như khao khát thứ bóng đá giản dị, giàu cảm xúc của một thời đã qua, nơi phòng thay đồ còn có tiếng cười, chứ không chỉ dữ liệu và biểu đồ.

Trớ trêu thay, kỷ niệm 10 năm Pep đến Anh cũng trùng với giai đoạn Premier League bắt đầu phản kháng triết lý Cruyff, với bóng chết, ném biên, lối chơi trực diện trở thành liều thuốc giải cho sự thống trị của Man City. Warnock cảm thấy phần nào được "minh oan", cho rằng việc cố bắt chước Pep chỉ khiến các đội rơi vào bẫy của ông.

Tuy vậy, Warnock tin Guardiola chưa dừng lại. Giống Sir Alex, Pep sẽ muốn thêm ít nhất một danh hiệu nữa để khẳng định vị thế trước lúc rời Etihad. Có thể không phải 10 năm nữa, nhưng khả năng bóng đá Anh sẽ còn chứng kiến một chương cuối của "bóng đá Johan Cruyff", để lại một Premier League đã bị Guardiola thay đổi đến tận gốc rễ.