Khi lá thăm đưa Ajax chạm trán Juventus tại Champions League nhiều năm sau, trong tâm trí cựu giám đốc truyền thông David Endt chỉ có một từ: "báo thù".

Endt từng là người trong cuộc ở giai đoạn hoàng kim thập niên 1990, khi Ajax vô địch Champions League 1995 rồi thất bại ở trận chung kết năm 1996. Đến nay, ông vẫn thừa nhận cảm giác "đắng chát" và "buồn nôn" khi tin rằng Ajax đã bị tước mất cơ hội bảo vệ ngôi báu bởi một chương trình doping - điều Juventus luôn phủ nhận.

Đội bóng của HLV Louis van Gaal khi ấy có thể trở thành CLB đầu tiên bảo vệ thành công ngai vàng Champions League trong kỷ nguyên mới. Họ đại diện cho một trong những tập thể thuần nội lực cuối cùng trước phán quyết Bosman. Nhưng tại Rome, Ajax vấp phải một Juventus đầy sức mạnh và năng lượng bất thường. Hai đội hòa 1-1, trước khi Ajax thua 2-4 trên chấm luân lưu. Từ đó đến nay, họ chưa từng trở lại trận chung kết.

Những nghi ngờ bắt đầu từ Rome

Ngay khi Juventus còn đang ăn mừng, những câu hỏi đã xuất hiện. Marc Overmars, người vắng mặt vì chấn thương, nói với Ronald de Boer rằng anh cảm thấy "có điều gì đó không ổn". Theo lời De Boer, Overmars nhìn thấy trong ánh mắt đối thủ sự khác thường, như thể họ "đang dùng thứ gì đó".

Finidi George sau này cũng thừa nhận ngạc nhiên trước cường độ thi đấu của Juventus: duy trì sức ép suốt 90, thậm chí 120 phút ở cuối mùa giải là điều "không bình thường". Tuy vậy, phần lớn cầu thủ Ajax khi ấy không nghĩ đến kịch bản tiêu cực. Họ tin đơn giản rằng Juventus vượt trội về thể lực trong một mùa giải dài hơi.

De Boer nhớ lại: "Tôi không nghĩ ai dám làm điều đó. Nếu ai chạy nhanh hơn, tôi cho rằng anh ta đơn giản là chạy nhanh hơn". Endt cho rằng sự ngây thơ ấy phản ánh tính cách bóng đá Hà Lan, đó là không quen với những giả thuyết phức tạp như người Italia.

Phải nhiều năm sau, mọi chuyện mới đổi khác.

Năm 2004, công tố Italia mở vụ điều tra doping nhắm vào Juventus. Bác sĩ CLB Riccardo Agricola bị kết án treo vì cung cấp chất tăng cường hiệu suất cho cầu thủ, dù sau đó được tuyên trắng án ở cấp phúc thẩm. 

Các phân tích huyết học của chuyên gia Giuseppe D’Onofrio cho thấy mức hemoglobin của nhiều cầu thủ Juventus trong giai đoạn 1994-1998 có biến động "không thể coi là bình thường", có thể liên quan đến truyền máu hoặc sử dụng EPO. Tuy nhiên, tòa phúc thẩm kết luận không đủ bằng chứng chứng minh việc dùng EPO.

Dù phán quyết cuối cùng không buộc tội Juventus, song với Ajax, chỉ riêng việc những nghi vấn ấy tồn tại đã đủ khiến họ cảm thấy bị phản bội.

"Chúng tôi đã bị lừa dối"

David Endt không giấu sự phẫn nộ khi đọc các T liệu điều tra. Ông tin chắc Ajax đã bị tước mất danh hiệu xứng đáng. "Khi chúng tôi biết lý do vì sao họ mạnh đến vậy, cảm giác bị lừa dối khiến tôi phát ốm. Đó là vết thương chưa bao giờ lành".

Endt còn tiếc nuối vì Ajax không chính thức yêu cầu UEFA xem xét lại danh hiệu, như cách Juventus từng bị tước Scudetto vì scandal Calciopoli. Theo Endt, CLB lẽ ra phải phản ứng mạnh mẽ hơn.

Trái lại, Ronald de Boer có cái nhìn điềm tĩnh hơn. Anh thừa nhận nỗi đau khi nghe về những chỉ số máu "bất thường", nhưng không tự nhận mình là nhà vô địch thực sự. "Chúng tôi đã thua. Nếu đủ giỏi, chúng tôi đã có thể thắng hôm đó". De Boer cũng tin rằng nhiều cầu thủ Juventus có thể không biết rõ mình đang dùng gì vì họ chỉ làm theo chỉ dẫn y tế.

Phía Juventus phản ứng gay gắt trước những phát biểu từ Hà Lan. Cựu tiền vệ Alessio Tacchinardi từng chỉ trích Endt "nên cảm thấy xấu hổ". Gã khổng lồ của Serie A luôn khẳng định giá trị fair-play trong lịch sử của mình và phủ nhận mọi hành vi gian lận.

Câu hỏi liệu Juventus có nên bị tước danh hiệu Champions League 1996 vẫn còn gây tranh cãi. Song với nhiều cầu thủ Ajax, chiến thắng chỉ có ý nghĩa nếu giành được trên sân cỏ. Họ không muốn một tấm huy chương được gửi đến sau 20 năm. "Điều đó không mang lại cảm giác vô địch", De Boer nói.

Dẫu vậy, mỗi lần Ajax gặp lại Juventus, ký ức năm 1996 lại sống dậy. Đó không chỉ là một trận chung kết thua trên chấm luân lưu, mà là câu chuyện về sự ngây thơ, niềm tin và cảm giác công lý chưa trọn vẹn.

Với Endt, cơ hội đối đầu Juventus luôn là dịp để "lật lại hồ sơ". Ông tin rằng bối cảnh đã khác, những nhân vật gây tranh cãi không còn đó. Nhưng vết thương tinh thần mà ông nhắc đến vẫn là phần không thể tách rời trong lịch sử hiện đại của Ajax.

Ba thập kỷ trôi qua, Champions League 1996 vẫn là chương sử gây tranh cãi nhất giữa hai CLB. Và dù thời gian có làm phai mờ ký ức, cảm giác bị "đánh cắp" của Ajax dường như chưa bao giờ hoàn toàn biến mất.