Zubimendi đã vô địch EURO cùng tuyển Tây Ban Nha năm ngoái và tỏa sáng ở cả cấp độ CLB lẫn ĐTQG, giúp đội bóng thời niên thiếu của anh - Real Sociedad - giành danh hiệu Cúp Nhà Vua và đóng vai trò chủ chốt trong hành trình trở lại Champions League mùa trước.

Có rất nhiều điểm đáng ngưỡng mộ ở Zubimendi. Cầu thủ 26 tuổi này xuất sắc cả khi có và không có bóng, kết hợp trí thông minh với kỹ thuật thượng thừa và nền tảng thể chất ẩn giấu ở vị trí tiền vệ trụ, nơi anh vừa là chiếc máy chia bài vừa là tấm lá chắn trước hàng thủ.

Nhưng đó chưa phải tất cả. Ấn tượng mà các HLV và đồng đội cũ để lại khi nói về Zubimendi là ở nhân cách mạnh mẽ, không kém phần nổi bật so với kỹ năng và thể chất.

"Martin là một con người hoàn thiện, cũng như là một cầu thủ toàn diện", Aitor Zulaika - cựu HLV đội B của Sociedad và là trợ lý của Xabi Alonso - chia sẻ với Sky Sports.

"Cậu ấy hội tụ 4 phẩm chất hiếm có: rất khiêm tốn, giản dị, nhưng cũng đầy tự hào và có cá tính mạnh mẽ. Không nhiều cầu thủ sở hữu đủ những điều đó cùng lúc. Nhưng Martin là một người như vậy".

Benoit Cachenaut, trung vệ từng chơi cùng Zubimendi ở đội C Sociedad, cũng dùng từ tương tự: "Cậu ấy luôn là một cầu thủ toàn diện: kỹ thuật, nhanh nhẹn, thông minh và mạnh mẽ".

"Bạn có thể thấy rõ cậu ấy có đầy đủ tố chất để vươn tới đẳng cấp cao nhất. Nhưng bên cạnh T năng sân cỏ, Martin còn là người rất khiêm nhường, luôn mỉm cười và thân thiện".

Cachenaut vẫn nhớ lần Zubimendi đến thăm anh trong bệnh viện sau ca phẫu thuật đầu gối - một trong số ít đồng đội làm vậy. Đó là sự quan tâm mà Zubimendi thể hiện cả trong lẫn ngoài sân.

"Cậu ấy rất kỷ luật, làm việc nghiêm túc", Zulaika nói thêm. "Thông minh, biết lắng nghe HLV, cư xử nhã nhặn với tất cả mọi người".

Carlos Martinez - cựu hậu vệ phải có hơn 200 trận cho Sociedad - cũng bị ấn tượng ngay từ lần đầu xem Zubimendi chơi bóng: "Ngay khi chúng tôi thấy Martin thi đấu, ai cũng nhận ra cậu ấy có điều gì đó khác biệt - một thứ khiến những người từng chơi bóng như chúng tôi phải chú ý. Đó là cách cậu ấy chuyền bóng, là sự tự tin toát ra từ rất sớm".

Zubimendi sau đó đã có hơn 200 lần ra sân cho đội một Sociedad. Là một cầu thủ mẫu mực, nhân cách của anh chính là yếu tố then chốt khiến Arsenal bị thuyết phục. Pháo thủ cần một cầu thủ kiểu như vậy ở vị trí số 6. "Họ vẫn chưa có một tiền vệ lùi sâu có thể nhận bóng trong tư thế quay lưng và xử lý tốt", cựu danh thủ Gary Neville từng nói trên Sky Sports.

Bên cạnh đó, Arsenal cũng cần một người có thể thay thế kinh nghiệm và tố chất thủ lĩnh của Thomas Partey và Jorginho - hai người vừa rời CLB. Dù trẻ hơn, Zubimendi lại chính là mẫu cầu thủ dẫn dắt bằng hành động, phù hợp với vai trò đó.

Điều quan trọng không kém, anh rất hợp với HLV Mikel Arteta - không chỉ về chuyên môn mà còn ở xuất thân. Cả hai đều lớn lên ở thành phố San Sebastian, từng chơi cho Sociedad và khởi đầu sự nghiệp tại cùng một CLB nghiệp dư: Antiguoko.

Arteta đã tận dụng sự đồng điệu này để tạo mối liên kết mạnh mẽ trong quá trình đàm phán, đóng vai trò quyết định trong việc thuyết phục Zubimendi gia nhập Arsenal.

'Giống Alonso hơn Arteta'

Arteta sớm được nhìn nhận là T năng tương lai từ những ngày đầu ở Antiguoko và sau đó gia nhập lò La Masia của Barca ở tuổi 15. Zubimendi thì khác, ban đầu anh không nổi bật.

"Cậu ấy rất rụt rè, thể trạng thì còn kém", Roberto Montiel - phó chủ tịch CLB Antiguoko - nhớ lại. "Sociedad từng từ chối ký hợp đồng với cậu ấy sau vài lần thử việc. Chỉ đến khi chúng tôi nói rằng Atletico cũng đang quan tâm, họ mới quyết định ký hợp đồng".

Đến lúc ấy, Zubimendi đã cải thiện về thể chất và bắt đầu thể hiện được T năng. "Cậu ấy thuận cả hai chân, tư duy nhanh nhạy và luôn chọn đúng vị trí", Montiel nói. "Cậu ấy giống Xabi Alonso ở cách nhìn nhận trận đấu".

Montiel có lý do để so sánh như vậy: ông từng huấn luyện cả Alonso lẫn Arteta. Sau này, Alonso cũng là người huấn luyện Zubimendi ở đội B Sociedad. Mối dây liên kết từ Antiguoko vẫn tiếp diễn khi giờ đây Zubimendi chuẩn bị làm việc với Arteta tại Arsenal.

"Tôi nghĩ Martin giống Xabi hơn Mikel - cả về tính cách và lối chơi", Montiel nói. "Giống như Xabi, cậu ấy chuyền bóng tốt, ra quyết định hợp lý, giỏi cướp bóng và che chắn. Nhưng cũng là người hướng nội giống Xabi, trong khi Mikel thì cởi mở, sôi nổi hơn".

Sự rụt rè đó dần được thay thế bằng sự tự tin khi Zubimendi phát triển trong học viện Sociedad. "Ngay từ năm đầu, cậu ấy đã chơi tốt. Nhưng đến năm thứ hai (U16), cậu ấy thực sự bùng nổ", Montiel nói.

"Ai ở CLB cũng biết cậu ấy sẽ lên đội một", Zulaika bổ sung. "Kỹ năng vẫn như bây giờ: kiểm soát trận đấu, chuyền bóng, cắt bóng rất hay. Cậu ấy có thể chuyền ngắn, dài, dẫn bóng đột phá, sút xa, tranh chấp, đánh chặn dưới đất và trên không".

"Khi lên đội B, dù chơi với những người lớn hơn 3-4 tuổi, cậu ấy không hề nao núng. Không nói nhiều, song để bóng lên tiếng. Khi giành được suất đá chính, không ai lấy được nó".

Zubimendi cũng nhanh chóng trở thành trụ cột ở đội một, là cầu thủ thi đấu nhiều phút nhất của Sociedad trong 3 mùa gần nhất. Dù vậy, minh chứng rõ ràng nhất cho khả năng thi đấu dưới áp lực của anh là ở chung kết EURO năm ngoái, khi tiền vệ 26 tuổi vào thay Rodri ở hiệp hai trận gặp Anh và chơi cực kỳ ấn tượng.

"Cậu ấy không ngại nhận bóng, dám dẫn bóng, đầy tự tin", Martinez nhớ lại. 

"Cậu ấy chỉ không đá chính vì đứng sau người hay nhất thế giới ở vị trí đó", Zulaika nói. "Chúng tôi đều biết Zubimendi giỏi, nhưng phải thể hiện được ở sân khấu lớn - và cậu ấy đã làm điều đó".

'Cậu ấy có thể đá cho bất kỳ đội nào trên thế giới'

Màn trình diễn trước Anh là bản mẫu hoàn hảo về khả năng toàn diện của Zubimendi: cắt bóng, chuyền xuyên tuyến, dẫn dắt tấn công - tất cả đều đỉnh cao.

Những phẩm chất này là thứ mà Arsenal đang khao khát. Zubimendi giỏi giữ nhịp luân chuyển bóng, khởi phát tấn công từ sâu, và đặc biệt là có tư duy dấn lên - luôn tìm cách đẩy nhanh tốc độ trận đấu.

"Thật tuyệt khi được đá phía sau cậu ấy. Cậu ấy luôn xin bóng, không bao giờ ngại mạo hiểm", Cachenaut nói.

Con số thống kê ủng hộ nhận định này. Ở mùa 2024/25, 31,39% đường chuyền của Zubimendi là hướng lên phía trước - cao hơn Partey, Jorginho hay Declan Rice. Tỷ lệ chuyền chính xác thấp hơn (84,42%) cũng là vì anh dám chơi mạo hiểm.

Ở La Liga, chỉ có 4 tiền vệ sở hữu nhiều đường chuyền về phía trước hơn Zubimendi, và tất cả đều thuộc biên chế của Barca, Real Madrid hoặc Atletico (Pedri, Valverde, De Paul và Bellingham). Sự sắc bén trong triển khai của Zubimendi sẽ rất hữu dụng cho Arsenal - đội gặp nhiều khó khăn trong việc xuyên phá hàng thủ lùi sâu ở mùa giải vừa qua.

"Tôi nghĩ Zubimendi chính là kiểu cầu thủ mà Arsenal còn thiếu", Montiel nhận định. "Họ có Rice, Merino, Odegaard, nhưng thiếu một người có thể chơi một hai chạm từ hàng thủ lên tuyến giữa. Zubimendi làm được điều đó, và còn đọc trận đấu rất hay".

"Không nghi ngờ gì", Zulaika đồng tình. "Premier League, La Liga hay EURO, cậu ấy đều đủ trình. Tôi không thấy nhiều người hay hơn cậu ấy ở vị trí này".

"Cậu ấy khiến tôi nhớ đến Alonso - từng rất thành công ở Premier League - và còn rất giỏi về chiến thuật", Martinez nói thêm. "Có thể đá trung vệ, hậu vệ nếu cần. Cậu ấy hiểu trận đấu sâu sắc. Nếu bạn hỏi tôi: Martin đã sẵn sàng".