Cuối đời bi thảm

McQueen, người được chẩn đoán mắc chứng sa sút trí tuệ do mạch máu, đã qua đời vào năm 2023 ở tuổi 70. Cuộc điều tra về cái chết của ông được tổ chức tại Northallerton, North Yorkshire, đã kết thúc vào ngày 26/1 vừa qua với một phán quyết chấn động. Điều tra viên cao cấp Jonathan Heath cho biết trước tòa: "Tôi nhận thấy ông McQueen đã phải chịu những tác động lặp đi lặp lại vào vùng đầu trong suốt sự nghiệp của mình".

"Dựa trên sự cân bằng của các xác suất, tôi tin rằng việc đánh đầu liên tục đã góp phần khiến ông phát triển bệnh não chấn thương mãn tính (CTE). Sự kết hợp giữa CTE và sa sút trí tuệ do mạch máu đã dẫn đến viêm phổi. Tôi kết luận nguyên nhân tử vong là viêm phổi, sa sút trí tuệ do mạch máu và CTE. Có khả năng là những tác động lặp đi lặp lại vào đầu, phát sinh từ việc đánh đầu khi chơi bóng đá, đã góp phần gây ra tình trạng CTE".

McQueen từng 30 lần khoác áo ĐT Scotland và có gần 350 lần ra sân cho St Mirren, Leeds United và MU ở vị trí trung vệ trong khoảng thời gian từ năm 1970 đến 1985, trước khi làm HLV trưởng tại Airdrie và huấn luyện tại St Mirren và Middlesbrough.

Bên ngoài tòa án, con gái của McQueen, Hayley – một người dẫn chương trình của Sky Sports – chia sẻ: "Bố tôi yêu mọi thứ về bóng đá, nhưng rốt cuộc, chính nó đã cướp đi mạng sống của ông". 

"Ông đã trải qua một khoảng thời gian kinh khủng vào cuối đời. CTE là một thứ rất khác so với chứng sa sút trí tuệ truyền thống – rất nhiều triệu chứng của bố tôi không điển hình cho bệnh đó hay Alzheimer".

"Bố mẹ tôi đã cạn kiệt tiền tiết kiệm cả đời để tìm kiếm sự chăm sóc tư nhân cho bố, và chúng tôi phải dựa vào các tổ chức từ thiện để có được sự hỗ trợ tạm thời. Tôi biết rất nhiều cầu thủ bóng đá có gia đình đã liên hệ với tôi, những người có triệu chứng rất giống với bố tôi, và tôi nghĩ chúng ta sẽ bắt đầu thấy điều này ngày càng nhiều hơn. Đội hình tuyển Anh vô địch World Cup 1966 gần như đã bị xóa sổ bởi các bệnh thoái hóa thần kinh. Tôi nghĩ thông điệp chính của bố tôi sẽ là cảnh báo những người khác về nguy hiểm của việc đánh đầu để bảo vệ các thế hệ tương lai".

Cần sự thay đổi trong bóng đá

Năm 2019, Hiệp hội bóng đá Anh (FA) và Hiệp hội cầu thủ chuyên nghiệp (PFA) đã cùng T trợ cho nghiên cứu 'Field', kết quả cho thấy các cầu thủ bóng đá có nguy cơ tử vong vì bệnh thoái hóa thần kinh cao gấp 3,5 lần so với dân số chung.

Premier League cũng đồng T trợ cho Quỹ Sức khỏe não bộ, cung cấp tới 1 triệu bảng mỗi năm cho các gia đình cầu thủ bị ảnh hưởng bởi bệnh thần kinh. Vào năm 2022, FA đã trở thành hiệp hội quốc gia đầu tiên loại bỏ việc đánh đầu cố ý trong các trận bóng đá phong trào ở cấp độ U12 trở xuống, trên cơ sở thử nghiệm.

Đến năm 2024, FA đã tiến thêm một bước nữa để dần loại bỏ việc đánh đầu trong các trận đấu của thanh thiếu niên. Tuy nhiên, vẫn có những câu hỏi đặt ra về việc liệu các biện pháp do giới chức bóng đá đưa ra có đang được tuân thủ ở mọi nơi hay không.

"Chúng tôi muốn biến việc giảm đánh đầu trong tập luyện thành một chiến dịch quốc gia", bà Judith Gates, người sáng lập tổ chức Headsafe Football và là góa phụ của cựu cầu thủ Middlesbrough, Bill Gates (người cũng qua đời vì CTE), cho biết.

"CTE chỉ gây ra bởi các tác động lặp đi lặp lại vào đầu. Vậy giải quyết thế nào? Bạn phải giảm tần suất. Hầu hết các tác động vào đầu diễn ra trong lúc tập luyện. Các hướng dẫn từ FA đã có sẵn nhưng các HLV không biết đến chúng. Chúng tôi đã làm việc với 44 CLB EFL (Giải bóng đá Anh) và chỉ 1% biết về chúng, đó mới chỉ là bóng đá chuyên nghiệp".

"Điều này bắt đầu từ lứa tuổi trẻ, vì vậy bộ não của những người trẻ là đối tượng chúng ta cần quan tâm. Chúng tôi muốn di sản của Gordon, và của Bill nhà tôi, là một nền bóng đá an toàn hơn để các cầu thủ tương lai có thể tận hưởng môn thể thao chúng ta yêu mến mà không phải lo sợ về bệnh não".

Các con gái của McQueen tin rằng các cơ quan quản lý bóng đá nên táo bạo hơn trong việc giải quyết vấn đề này cho các thế hệ tương lai. "Đã có hướng dẫn cấm đánh đầu trong bóng đá trẻ và nó cần được thực hiện nghiêm túc hơn, vì rõ ràng hiện tại là không", Hayley nói.

"Họ cần sự giúp đỡ từ các cơ quan quản lý bóng đá, nhưng cũng có khả năng cần có những thay đổi về luật pháp và giáo dục. Đúng là bóng trước đây nặng hơn, nhưng bóng ngày nay bay nhanh hơn".